Euskal Herriko dragoiak gure mitologiako izaki beldurgarri eta indartsuenetakoak dira. Gure lurraldean hainbat mota deskribatu izan dira, eta ezaugarri ezberdinak dituzte: batzuetan buru bakarrarekin irudikatzen dira, baina beste kasu batzuetan hiru, bost edo zazpi buru ere izan ditzakete.

Lur azpiko iluntasunean bizi dira, batez ere kobazulo sakon eta ezkutatuetan, gizakiaren begietatik urrun. Tradizioaren arabera, oso izaki krudelak dira eta gizakiekiko etsaitasuna erakusten dute. Torto eta Gizotso bezalako beste izaki mitologikoekin batera, gizakijale gisa ere deskribatu izan dira hainbat kontakizunetan, beldurra eta errespetua sortuz herritarren artean.